W wyroku TSUE w sprawie EMAG Handle Eder OHG (C-245/04) potwierdzono, że przy transakcjach łańcuchowych transport towaru może zostać przypisany do tylko jednej z dostaw.
Sprawa przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej była rozpatrywana na tle następującego stanu faktycznego: w latach 1996 i 1997 austriacka spółka EMAG Handle Eder OHG zakupiła metale nieżelazne od K GmbH z siedzibą w Austrii, która nabyła owe towary od dostawców mających siedzibę we Włoszech i Holandii. Towar przewożono bezpośrednio od dostawców do siedziby EMAG bądź wskazanych przez nią miejsc na terytorium Austrii. Spółka K GmbH uznała te dostawy za dostawy krajowe, opodatkowane austriackim VAT w wysokości 20%, który to podatek EMAG traktowała jako naliczony i go odliczała od podatku należnego. Austriackie organy podatkowe odmówiły jednak EMAG dokonania tego odliczenia, twierdząc, że skoro towar był transportowany z innego kraju unijnego, przedmiotowa transakcja powinna być traktowana jako dostawa wewnątrzwspólnotowa, dla której miejsce opodatkowania znajduje się w kraju rozpoczęcia transportu, a nie w Austrii.
Transakcje łańcuchowe
W odniesieniu do transakcji łańcuchowych TSUE uznał, że jeżeli w następstwie dwóch następujących po sobie dostaw tych samych towarów, które zostały zrealizowane w ten sposób, że pierwszy podmiot wydaje towar bezpośrednio ostatniemu w kolejności nabywcy (następuje pojedyncza wysyłka wewnątrzwspólnotowa lub pojedynczy transport wewnątrzwspólnotowy tych towarów), to ta wysyłka lub transport mogą być przypisane tylko jednej z tych dwóch dostaw, która – jako jedyna – będzie stanowić wewnątrzwspólnotową dostawę towarów podlegającą preferencyjnym regułom opodatkowania VAT. W ocenie TSUE, wykładnia ta znajduje zastosowanie w odniesieniu do transakcji łańcuchowych, niezależnie od tego, któremu z podatników przysługuje prawo do dysponowania towarami w trakcie ich wysyłki lub transportu.
Miejsce świadczenia
W orzeczeniu w sprawie EMAG Trybunał stwierdził również, że jeżeli transport zostanie przypisany do pierwszej dostawy w obrębie danej transakcji łańcuchowej, to druga dostawa jest dla celów podatku VAT dokonana w państwie członkowskim zakończenia wysyłki lub transportu. Natomiast jeżeli transport zostanie przypisany do drugiej dostawy, to wówczas pierwszą dostawę, mającą miejsce przed fizyczną wysyłką lub transportem towarów, uznaje się za dokonaną w państwie członkowskim, w którym wysyłka ta lub transport zostały rozpoczęte.
Skutki dla podatników VAT
Wyrok TSUE w sprawie EMAG zasadniczo spotkał się z aprobatą. Jednocześnie wskazuje się, że nie rozstrzyga on wszystkich wątpliwości, jakie mają podatnicy w odniesieniu do transakcji łańcuchowych. Przede wszystkim Trybunał nie wskazał bezpośrednio kryteriów, którymi należy się kierować, przypisując transport towaru jednej z dostaw. Nieco szersza analiza tego problemu znalazła się natomiast w opinii prejudycjalnej rzecznika generalnego, na której w dużej mierze oparł się TSUE wydając omawiany wyrok. Jak wynika z opinii rzecznika, zasadnicze znaczenie w tym zakresie ma zlecenie transportu. Skutkiem tego, w razie wątpliwości zasadniczo uznaje się, że to podmiot zlecający realizację transportu dokonuje wewnątrzwspólnotowego nabycia. Dla podatników jest to o tyle istotne, że pomaga w rozstrzygnięciu wątpliwości odnośnie kryteriów przypisania transportu. Podkreślenia wymaga jednak fakt, że dopuszcza się odmienne ustalenia stron transakcji łańcuchowej. Mają one bowiem swobodę w innym przypisaniu transportu, a w konsekwencji innym oznaczeniu dostawy transportowej. Musi to wynikać jednak z ustaleń między nimi: zawartych umów i wystawionych faktur.
Źródło: Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dn. 6 kwietnia 2006 r. w sprawie EMAG Handel OHG przeciw Finanzlandesdirektion für Kärnten (C-245/04) dostępny w całości na stronie curia.eu .
