W wielu branżach ilość zadań, które pracodawca powierza pracownikowi do wykonania, znacznie się różni w zależności od tygodnia czy okresu w miesiącu. W czasie, gdy realizowany jest duży i pilny projekt pojawia się potrzeba, aby pracownik był w pracy przez więcej czasu, natomiast po zakończeniu projektu przychodzi okres, gdy pracownik mógłby pracować krócej. Wielu pracodawców poszukuje dla swojej organizacji rozwiązania, w które pozwoliłby w taki sposób organizować czas pracy.
Rozwiązaniem, które oferuje kodeks pracy (dalej: k.p.), jest system równoważnego czasu pracy. Pragniemy przedstawić najważniejsze informacje odnośnie tego systemu czasu pracy.
Na czym polega system równoważonego czasu pracy?
System równoważnego czasu pracy charakteryzuje się tym, że u pracodawcy dopuszczalne jest, aby dobowy wymiar czasu pracy był wydłużony ponad standardowe 8 godzin. Dobowy czas pracy pracownika może wynosić do 12 godzin.
Przedłużony dobowy wymiar czasu pracy w niektórych dniach miesiąca musi być równoważony krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w niektórych innych dniach lub dniami wolnymi od pracy.
Czas pracy pracownika musi się równoważyć w okresie rozliczeniowym, który co do zasady wynosi miesiąc. Wymiar czasu pracy w skali miesiąca wylicza się w oparciu o 40-godzinną tygodniową normę czasu pracy.
Gdyby w rozliczeniu miesięcznym okazało się, że liczba godzin przepracowanych przez pracownika przekracza liczbę godzin wynikającą z norm tygodniowych, te dodatkowe godziny stanowią godziny nadliczbowe (nadgodziny) i muszą być rozliczone jako nadgodziny.
Kiedy można wprowadzić system równoważnego czasu pracy?
System równoważonego czasu pracy może być wprowadzony, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją.
Ocena tego, czy u danego Pracodawcy może być wprowadzony system równoważnego czasu pracy, musi być dokonana indywidualnie w odniesieniu do konkretnej sytuacji.
Okres rozliczeniowy
W systemie równoważnego czasu pracy modelowo okres rozliczeniowy nie może być dłuższy niż 1 miesiąc. Są jednak sytuacje, w których okres rozliczeniowy może być wydłużony. I tak okres rozliczeniowy może być wydłużony: a) do 3 miesięcy – w szczególnie uzasadnionych przypadkach, b) do 4 miesięcy – przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych. Należy, jednak mieć na uwadze, że u pracodawcy, u którego nie działa związek zawodowy lub, u którego organizacja związkowa nie zgadza się na zmianę okresu rozliczeniowego czasu pracy, okres rozliczeniowy może być przedłużony jedynie po uprzednim zawiadomieniu okręgowego inspektora pracy.
Wydłużenie czasu pracy nie dotyczy każdego pracownika
Niezależnie od tego, że w systemie równoważnego czasu pracy czas pracy może być przedłożony aż do 12 godzin, są pracownicy, których czas pracy nie może przekraczać 8 godzin, nawet, gdy u pracodawcy obowiązuje system równoważonego czasu pracy. Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin w przypadku: – pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia; – pracownic w ciąży; – pracowników opiekujących się dzieckiem do ukończenia przez dziecko 4 r.ż., o ile nie wyrażą oni zgody na takie przekroczenie. Pracownik taki zachowuje prawo do wynagrodzenia za nieprzepracowany czas, jeżeli dojdzie do zmniejszenia czasu pracy w związku z dotyczącymi go ograniczeniami. Ponadto ograniczeniom podlega również czas pracy pracownika młodocianego.
Wydłużony czasy pracy a prawo pracownika do odpoczynku
W systemie równoważnego czasu pracy nadal obowiązują reguły dotyczące prawa do odpoczynku pracownika: – pracownikowi przysługuje w każdej dobie prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku; – pracownikowi przysługuje w każdym tygodniu prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku, a w przypadku zmiany pory wykonywania pracy (przejścia na inną zmianę) – co najmniej 24 godziny; – tydzień pracy jest 5-dniowy. W systemie równoważnego czasu pracy pozostają w mocy regulacje dotyczące dopuszczalności pracy w niedzielę i święta.
Jak wprowadzić system równoważnego czasu pracy
Wprowadzenie systemu równoważnego czasu pracy u pracodawcy następuje poprzez: – ustalenie tego systemu w układzie zbiorowym pracy, – określenie tego systemu w regulaminie pracy, – jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy – wydanie obwieszczenie.
Jak możemy pomóc?
Jeżeli chcieliby państwo dowiedzieć się więcej o systemie równoważnego czasu pracy lub chcielibyście uzyskać wsparcie we wprowadzenie tego systemu, w szczególności w przygotowaniu niezbędnej dokumentacji, zapraszamy do kontaktu.
