Czy zrewidowaliście już Państwo zaległe wierzytelności przysługujące Wam od kontrahentów? Jeśli jeszcze tego nie zrobiliście, warto się tym zająć już teraz. Należności te mogą bowiem przedawnić się z końcem roku, co
w praktyce oznacza, że ich odzyskanie stanie się bardzo utrudnione, a często wręcz niemożliwe.
Dlaczego końcówka roku jest kluczowa dla weryfikacji wierzytelności?
Zgodnie z przepisami polskiego Kodeksu cywilnego dotyczącymi przedawnienia, wiele roszczeń majątkowych – w tym tych wynikających z umów handlowych – przedawnia się z upływem ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym minął odpowiedni termin.
Co to oznacza w praktyce? Że z podjęciem sformalizowanych działań, zmierzających do odzyskania należnych Państwu kwot, nie warto zwlekać. Tym bardziej, że wielu dłużników jest świadomych, iż po upływie terminu przedawnienia mogą skutecznie uchylić się od spełnienia świadczenia, co w postępowaniach sądowych przekłada się na częste podnoszenie tzw. zarzutu przedawnienia. Nawet jeśli roszczenie jest oczywiście zasadne – na przykład wynika bezpośrednio z wystawionej faktury, a dłużnik nie przedstawił żadnych dowodów zapłaty – to po skutecznym podniesieniu zarzutu przedawnienia sąd, co do zasady, nie zasądzi na Państwa rzecz należnej kwoty.
W tym miejscu warto zasygnalizować, że zarzut przedawnienia nie ma charakteru absolutnego – sądy niekiedy uznają, że stanowi on „nadużycie prawa”. Decydują o tym okoliczności danej sprawy, „w szczególności ma znaczenie charakter uszczerbku, jakiego doznał poszkodowany, przyczyna opóźnienia w dochodzeniu roszczenia i czas jego trwania” (postanowienie Sądu Najwyższego z 23.07.2025 r., III PSK 69/25, LEX nr 3941149). Kluczowe jest zatem, aby zaistniały zasadnicze, usprawiedliwione przeszkody w dochodzeniu roszczenia. W praktyce argumentacja zmierzająca do wykazania nadużycia prawa musi być wyjątkowo silna i poparta konkretnymi dowodami. Z tego względu rekomendujemy podejmowanie działań windykacyjnych możliwie jak najszybciej, tak aby zmieścić się w granicach terminu przedawnienia i nie narażać się na ryzyko oddalenia roszczenia.
Jeśli Państwa roszczenie przedawnia się w tym roku, jest to ostatni dzwonek – do 31.12.2025 r. mogą Państwo wnieść do sądu powództwo o zapłatę (decyduje data nadania pisma, a nie jego doręczenia do sądu).
Uwaga: jeśli termin przedawnienia jest krótszy niż 2 lata (np. w przypadku umowy spedycji), należy stosować ogólne zasady liczenia terminów.
PRZYKŁAD:
Spółka XYZ zawarła ze Spółką ABC umowę spedycji dotyczącą organizacji przewozu kryształowej zastawy. Z uwagi na to, że ABC nie dopilnowała prawidłowego zabezpieczenia towaru przez przewoźnika, przesyłka została uszkodzona. Towar dostarczono do klienta 23.03.2025 r. Roszczenia z umowy spedycji przedawniają się z upływem roku, zatem termin na dochodzenie odszkodowania upłynie 23.03.2026 r. – bez wydłużenia terminu do końca roku kalendarzowego.
Jak liczyć termin przedawnienia roszczeń?
Pierwszym krokiem jest ustalenie momentu, od którego rozpoczyna się bieg przedawnienia, co wymaga prawidłowego określenia wymagalności roszczenia. To właśnie z chwilą, gdy świadczenie staje się wymagalne, rozpoczyna się odliczanie ustawowego terminu przedawnienia.
Następnie należy prawidłowo zakwalifikować łączący strony stosunek umowny oraz ustalić, czy Kodeks cywilny przewiduje dla niego szczególny termin przedawnienia. Jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, ogólny termin przedawnienia wynosi 6 lat, natomiast dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata.
PRZYKŁAD:
M sp. z o.o., podmiot specjalizujący się w sprzedaży sprzętu medycznego, otrzymała od pracownika szpitala telefoniczne zapytanie dotyczące dostawy implantu ortopedycznego niezbędnego do planowanego zabiegu. W odpowiedzi na zapytanie spółka złożyła ofertę, a po jej akceptacji implant został niezwłocznie wysłany kurierem i doręczony następnego dnia. Po przeprowadzeniu operacji, podczas której implant został wykorzystany, M sp. z o.o. wystawiła w dniu 28.12.2022 r. fakturę, wskazując siedmiodniowy termin płatności. Oznacza to, że roszczenie stało się wymagalne w dniu 04.01.2023 r.
Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy – a więc także roszczenia M sp. z o.o. – przedawniają się z upływem 2 lat. W konsekwencji, zgodnie z powyżej opisanymi zasadami, termin przedawnienia upłynie z dniem 31.12.2025 r.
Skuteczne sposoby przerwania biegu przedawnienia
Najpewniejszym i najczęściej stosowanym sposobem przerwania biegu przedawnienia jest wniesienie pozwu do właściwego sądu. Ale nie tylko. Bieg przedawnienia mogą przerwać również inne czynności – na przykład uznanie długu przez kontrahenta (np. gdy składa on propozycję rozłożenia należności na raty i zwolnienia z obowiązku zapłaty odsetek za opóźnienie) czy złożenie wniosku o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu państwa obcego albo ugody zawartej przed takim sądem lub innym organem państwa obcego, bądź ugody przez taki sąd lub organ zatwierdzonej.
Z perspektywy wierzyciela ta konstrukcja prawna jest niezwykle istotna, gdyż po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. W przypadku przerwania biegu przedawnienia przez czynność przed sądem początek ponownego biegu tego terminu zostaje przesunięty do chwili zakończenia postępowania.
Nasza kancelaria jest gotowa wesprzeć Państwa na każdym etapie procesu odzyskiwania należności – od przygotowania wezwania do zapłaty, poprzez postępowanie sądowe, aż po egzekucję komorniczą, jeśli okaże się konieczna.
Posiadamy również doświadczenie w prowadzeniu spraw z udziałem kontrahentów zagranicznych, dzięki czemu skutecznie pomagamy naszym klientom także w odzyskiwaniu należności na rynku międzynarodowym.
Nie warto czekać do ostatniej chwili – sprawdźcie swoje wierzytelności już dziś.
Zapraszamy do kontaktu
